Nauka
Sada čitate
Istorijski uspeh naučnice iz Srbije
Sadržaji

Sofija Stefanović i njen tim postali su zvezde domaće nauke nakon što su osvojili prvi grant Evropskog israživačkog saveta koji stiže u Srbiju. Iz Brisela su 8. decembra stigle uzbudljive vesti. Prvi put u istoriji srpske nauke, Evropski istraživački savet uvrstio je jedan naučni projekat iz Beograda među najizvrsnije istraživačke poduhvate u Evropi.

Tako se i Republika Srbija pridružila grupi država koje imaju naučnika sa grantom Evropskog istraživačkog saveta (European Research Council, ERC).

Nakon što punih sedam godina to nije uspelo nijednom srpskom istraživaču, doktor Sofija Stefanović i njen tim iz Laboratorije za bioarheologiju, pri Odeljenju za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, dobili su finansiranje za projekat BIRTH koji se bavi porođajima, majkama i bebama u praistoriji.

Evropski istraživački savet finansira najbolje naučne projekte koji, u najtežoj utakmici u Evropi, prolaze dvostepenu, rigoroznu kontrolu pred komitetima vodećih evropskih naučnika. Srbija do ove nedelje nije imala predstavnika u ovom klubu, a slično je i sa zemljama regiona – do sada je samo Hrvatska uspela da osvoji ERC grant.

Ovim grantom Stefanović i saradnici osvojili su značajna sredstva za istraživanje novog pristupa u razumevanju rasta populacije tokom praistorije, u periodu neolita, od 10.000 do 5.000 godine pre nove ere na Balkanu.

To je pitanje koje me muči od studentskih dana. Dobro je poznato da je čovek čitavu evoluciju proveo na demografskom minimumu i da je tek u neolitu doživeo demografski porast”, objašnjava dr Stefanović, dodajući kako je to možda najvažniji događaj u ljudskoj evoluciji jer “bez demografske ekspanzije u neolitu ne bi bilo civilizacije”.

Međutim, za rast fertiliteta postoje samo indirektni dokazi – sve što znamo počiva na tome da su arheolozi uočili kako se u neolitu povećava broj lokaliteta i fragmenata keramike. Projekat BIRTH će, sa druge strane, ponuditi prve biološke dokaze o evoluciji fertiliteta.

Nova ideja koju su Stefanović i njen tim dugo razvijali i odbranili pred ERC komitetom za prošlost jeste da ispitaju nalaze ljudskih zuba iz praistorijskog perioda i da proučavanjem takozvanih inkrementnih linija u zubnom cementu (od kojih svaka odgovara jednoj godini života) nađu one koje su tamne, zadebljane i mineralizovane jer, prema kliničkim studijama, takve linije ukazuju na trudnoću.

Analizom ovih linija, tim iz beogradske Laboratorije za bioarheologiju će dobiti statistiku porođaja kod neolitskih žena i tako utvrditi zašto se ljudska populacija u ovom dobu umnogostručila.

Prva dobitnica ERC granta u Srbiji, Sofija Stefanović je ovu svoju ideju već predstavila beogradskoj publici u Naučnom klubu CPN. Više od mesec dana pre vesti iz Brisela, 23. oktobra, bila je gost Centra za promociju nauke na Horizontu četvrtkom, kada je u okviru tribine „H2020 i ERC“ govorila o putu koji je do tada bila prešla.

Sledeće njeno gostovanje u Naučnom klubu, sada kao dobitnice ERC granta, zakazano je za 18. decembar.

O autoru
TajmLajn